nhà văn Nhật Tiến : Sự thực không thể bị chôn vùi ( kỳ 8)

                                      (tiếp theo)

THƠ  VĂN THỜI

VĂN CHƯƠNG PHẢN KHÁNG

*****

         

cái nhìn của tương lai

Thanh Thảo

            những đứa trẻ như những cây cao su còi

             mọc không hàng không lối   

            nắm tay nhỏ vung qua bụi đỏ

            mắt gườm gườm xói vào chúng tôi

            những nhà văn đi thực tế bằng xe hơi

            tung bụi bẩn vào mắt đàn em nhỏ

            tung ngôn ngữ gấm hoa

            vào mặt những túp lều khốn khổ

            nơi đói nghèo công khai rách nát công khai

            chúng tôi cứ hồn nhiên ca ngợi tương lai

            cho tới chiều nay. Rừng cao su Chư-pả

            tương lai bỗng ném vào chúng tôi cái nhìn  kỳ lạ

            qua cặp mặt gườm những đứa trẻ ngây thơ

                 Cao su Chư-pả 11-1989

**************

Di căn

Thanh Thảo

như nghẹt thở

như không muốn thở

ô nhiễm

ung thư máu

ung thư không khí

những kẻ bán mình

di căn hung hãn

khát một hớp trong lành

khát một ánh thật thà

cần ngọn lửa sờ thấy nóng

không phải lửa ma trơi

viết một dòng cho một người

cho hai người

không viết một chữ cho ngợm

nói một lời nhỏ nhẹ

yếu đuối

như roi quật

khạc vào mặt giả nhân

anh lặng lẽ ra đi

dấu chân nhà văn

vỡ những dòng run run trên mặt đất.

*************

                                 Mộng dữ

           Trinh Đường

Người bạn đường hỏi tôi

Anh đi bằng chân anh hay bằng chân người khác?

Người hàng xóm hỏi tôi

Anh múc nước giếng gần hay biển xa khi nhà cháy?

Nhà tư pháp hỏi tôi

Thủ phạm phải chăng là sự nghèo nàn ?

Người công nhân hỏi tôi

Làm thế nào để thiết kế lại nhân tâm?

Người làm vườn hỏi tôi

Do sâu đục thân hay do giống xấu ?

Người lọc nước cật hỏi tôi

Làm sao mẻ sau bảo đảm vô trùng?

Tôi bàng hoàng tỉnh dậy vã mồ hôi

Bao câu hỏi nhảy múa quanh tôi như

hồn ma bóng quỷ.

cuộc đời như vợ của ta ơi:

Việt Phương

Năm xưa ta nói rất nhiều về “Cực kỳ “ và  

                                                        “Hết sức”

Tội nghiệp là ta nói chân thành rất mực

Chưa hiểu rằng trời còn xanh hơn cả “trời xanh”

Ta thiếu sự trầm lặng cũng do bởi nhiệt tình.

Ta cứ nghĩ là đồng chí rồi không còn ai xấu nữa

Trong hàng ngũ ta chỉ dành chỗ cho yêu thương

Đã chọn đường đi chẳng ai dừng ở giữa

Mạc Tư  Khoa còn hơn cả thiên đường.

Ta nhất quyết đồng hồ Liên Xô tốt hơn

                                           đồng hồ Thụy Sĩ

Hình như đây là ý chí, niềm tin và tự hào

Mường tượng rằng trăng Trung Quốc

                                  đẹp hơn             trăng nước Mỹ

Sự ngây thơ đẹp tuyệt vời nhưng

                                     ngờ nghệch làm sao!

Một nửa thế kỷ qua đi và bấy giờ ta đã biết

Thế nào là yêu thương thế nào là chém giết

Ta đã thấy chỗ lồi, chỗ lõm trên trăng sao

Những vết bùn trên tận đỉnh chín tầng cao.

Sức ta tăng bội phần khi ta say

                                đến trở thành rất tỉnh

Ta có thể nói với quân thù những lời bình tĩnh

“Những cái gì tốt đẹp của mày thuộc về tao!

Những cái gì xấu xa của tao thuộc về mày!”

Năm xưa ta vô tình tô thăm cuộc đời để mà tin

Nay đã tin mà không cần tô thắm gì nữa cả

Quen thuộc rồi mối bất ngờ kỳ lạ

Ta đã trả giá rất đau và đã học nhìn.

Ta đã gặp những điều không hề chờ đợi gặp

Mà đâu phải chỉ rắn phục giữa vườn hoa

Những kẻ tốt đến yếu mềm chỉ là đồ giẻ rách

Rắn còn nằm cuộn khúc giữa lòng ta.

Ta suy nghĩ tám nghìn đêm đánh giặc

Nghiền tâm tư với những hạt ngô bung

Giữa bom đạn ta lọc ra hạnh phúc

Tim ta dần trong sáng đến vô cùng.

Ta đã sống những phút giờ sự thật

Tâm dân tộc ta và kích thước loài người

Bừng vẻ đẹp chắc bền của Đất

Những thung lũng đau xưa vàng rực niềm tin.

Ta đã hiểu sai và có thể vẫn còn sai

Chất người trong ta cộng sản thêm chút nữa

Trút vẻ thần tượng đi, càng lồng lộng

                                                     con người

Phía trước, đằng sau, bên ngoài, và chính giữa.

Như Quảng Bình, Vĩnh Linh càng tươi máu lửa

Ta hiểu hết sự xấu xa, bỗng nở nụ cười

Mở đài địch như mở toang cánh cửa

Nghe nó chửi mà tin tưởng ở ngày mai.

Ta đau lắm những nỗi đau sinh nở

Cuộc đời thân như hơi thở của ta ơi

Ta vui lờm những niềm vui cởi mở

Cuộc đời yêu như vợ của ta ơi !   

                                                     VIỆT PHƯƠNG

*********

             Ba người trong hẻm đuôi voi

                                              Xuân Đài

(trích)

- Anh Tư là đại úy, học tới đại học sao không xin được việc làm hả anh Hiền ?    

- Tà tà anh kể chú nghe. Cách đây gần ba năm, trung đoàn ở Campuchia  về nước, bọn anh được phục viên. Anh Tư Thắng ra Bắc tìm đơn vị xây dựng cũ. Đơn vị làm ăn thua lỗ sao đó, giải tán. Anh Tư ba lô khăn gói về quê. Bố anh đã mất từ hồi anh chưa vào đại học. Anh về giữa lúc mẹ già đang ốm nặng. Về hôm trước, hôm sau bà cụ thều thào: “Mẹ được nhìn thấy con lành lặn là mẹ yên lòng nhắm mắt xuôi tay được rồi.” Nói xong bà cụ tắt thở. Nhắc lại chuyện này với anh, anh Tư chảy nước mắt, bảo: may mà đơn vị xây dựng rã đám, chứ không mình chẳng được gặp mẹ. Số tiền dành dụm trong mấy năm đi lính cộng với tiền phục viên, anh Tư trang trải vào đám ma bà cụ hết sạch. Anh Tư kể với anh, sau đó anh ấy ra Hà Nội tá túc nhà người anh ruột. Người anh giáo viên cấp hai, lương ba cọc ba đồng, thương em, chạy ngược chạy xuôi xin việc không đâu nhận, lý Do đơn giản, đã không có hộ khẩu lại thiếu tiền trà lá.

Thằng Hải nói xen vào:

- Gặp cảnh thế này, ông nội em hay chửi “tổ cha cuộc đời vô hậu” !

- Cuộc đời không phải lúc nào cũng vô hậu cả đâu em. Nhưng con người ta được số phận an bài hết trọi. Anh Tư lộn về quê bán nhà. Anh ấy kể, gần nửa làng đi kinh tế mới, nhà rẻ rề, bán như cho vừa đủ một suất vé tàu vào Sài Gòn. Em biết câu họa vô đơn chí không? Có hả, giỏi. Trên tàu, bọn khốn nạn nẫng gọn ba lô anh Tư. Quần áo, chứng minh thư, giấy tờ phục viên mất sạch. May mà cái thẻ đảng để ở túi áo ngực là còn. Em nhìn thấy thẻ đảng chưa? Đẹp lắm, nhưng nó lại vô tích sự không giúp được anh Tư việc gì trong lúc này. Có lần, chính nó lại xuýt gây “tai nạn” cho anh ấy. Số là thế này. Anh Tư mới vào, ngủ nhà anh, nửa đêm công an kiểm tra hộ khẩu. Anh Tư xuất trình thẻ đảng. Cái ảnh ông đại úy trong thẻ đẹp trai, tự tin, còn cái hình hài ông đại úy ngồi trước mặt tiều tụy, quần áo nhếch nhác, họ nghi cho là anh Tư xài thẻ giả. Dong lên đồn ngủ với muỗi một đêm, mai sáng tha về, xác định sau. Đã gần hai năm nay, họ không trả lại thẻ đảng, anh Tư cũng không buồn đòi. Mà thôi, em chẳng nên nghe những chuyện tầm phào thêm mệt.

Hiền  sờ tay vào trán thằng Hải, gật gật đầu, hỏi nó có thích uống nước chanh để anh pha. Hải lắc đâu. Chuyện đời phiêu bạc, đa đoan của Tư Thắng đang hấp dẫn, nó tò mò hỏi:

- Sao anh không giữ anh Tư ở lại đây với gia đình ?

- Dạo mới ngoài Bắc vô, anh Tư ở đây. Hai anh em chạy khắp nơi xin việc. Cũng giống Hà Nội, không có hộ khẩu, không chỗ nào người ta nhận. Hôm trước má anh tính bán cái tủ gương, phụ thêm ít tiền mua cho anh Tư cái xích lô chân co chân duỗi, kiếm sống qua ngày. Anh Tư gạt đi, đâu có chịu. Năm ngoái, anh ấy định về Long Khánh làm rẫy, má anh cản không cho đi. Gương mấy gia đình ở hẻm này, bán cửa bán nhà đi kinh tế mới, chịu không thấu bỏ về hết trọi, còn sờ sờ ra đó. Anh Tư mày khái tính lắm, không muốn nhờ vả ai lâu. Hôm bỏ ra đi, anh bảo với anh: Sức dài vai rộng như tao, cứ níu gấu quần đàn bà già ăn bám, nhục lắm. Vả lại, ở đây, em biết không, dăm bữa nửa tháng, người ta lại sục vô vặn hỏi giấy tờ tạm trú làm anh ấy bực mình.

Má anh Hiền đi bán hủ tiếu rong về, cười xởi lởi, hỏi oang oang từ ngoài sân:

- Thằng nhỏ sao rồi, lành bệnh chưa? Tao mua cho hai anh em tụi bay một lố bánh cam đây. Ăn liền cho nóng.

Hiền tất tả chạy ra đỡ gánh hàng cho mẹ. Đặt đĩa bánh cam lên bàn, giục Hải :

- Bánh cam bà “Sáu chín năm” ngon có tiếng, em ăn đi. Ăn xong uống hai viên thuốc nữa. Thuốc anh gói để trên tủ, cái gói trắng trắng đó. Ăn uống rồi ngủ một giấc, chiều là lành hẳn. Bây giờ anh phải tới Bộ tư lệnh lấy lại giấy tờ phục viên cho Tư Thắng. Hôm nay họ hẹn, chắc được. Không có giấy tờ tùy thân có ngày người ta hốt vô Chí Hòa thì khốn. Anh đi chút  xíu về liền.

(ngưng trích)

           

****

                                                                         (còn tiếp)

BAC BA PHI ĐI THĂM MỸ ( KỲ 85)

                                            (tiếp theo)

              

Ong hoạ sĩ già trợn mắt :

“ Hoạ sĩ trong nước giờ giàu thế ? Dám bỏ tiền ăn cả tôm hùm ?”

Cô hoạ sĩ lắc đầu :

“ Thực ra tụi tôi cũng bán được một số tranh nhưng cũng chưa thành đại gia để bỏ tiền túi ăn tôm hùm. Chẳng qua ăn ké quan chức Nhà nước thôi…”

Bác Ba Phi thắc mắc :

“ Quan chức Nhà nước chịu bỏ tiền ra mời hoạ sĩ kia à ?”

Ong hoạ sĩ già trợn mắt :

“ Bác này ở trong nước mà lơ tơ mơ . Quan chức Nhà nước phải ăn tiêu bằng tiền Nhà nước chứ, đời nào các ông chịu móc tiền túi  ?”

Cô hoạ sĩ gật đầu :

“ Đúng đấy ạ. Họ cứ lợi dụng nhân dịp này nọ tổ chức tiệc tùng liên miên. Chẳng hạn mấy ông Giám đốc Sở văn hoá thông tin, mấy ông Vụ trưởng hoặc Thứ trưởng văn hoá mở tiệc “nhân dịp” gì đó thường cao hứng mời một số văn nghệ sĩ tới ăn theo. Mà ở trong nước thì quanh năm “nhân dịp”…”

Bà chủ gallery cười cười :

“Thì có ba ngày nghỉ lễ nghỉ tết chứ mấy ?”

Cô hoạ sĩ lắc đầu :

“ Không ạ…nhiều lắm ạ..nào thành lập đảng, nào sinh nhật bác Hồ, nào chiến thắng ĐiệnBiên Phủ, chiến thắng giải phóng Hà Nội, giải phóng Sàigòn…ôi trời tuần chay nào cũng có nước mắt, cứ gọi là quanh năm “nhân dịp” để tiệc tùng, đãi đằng…tất nhiên tiền Nhà nước cả thôi…”

Ong hoạ sĩ ngán ngẩm :

“ Có cái nước mình mới thế , các nước khác quan chức lợi dụng công vụ tiêu tiền nhà nước báo chí lôi ra mất chức sớm. Tôi còn nhớ có lần sang Thuỵ Điển du lịch đúng dịp báo chí khui chuyện một toán nghị sĩ quốc hội thăm Trung Quốc có tới xem một buổi kinh kịch bằng tiền Nhà nước thế là báo chí khui ra làm ầm ĩ…”

Bác Ba Phi tròn mắt :

“ Lại còn thế nữa kia ?”

Cô hoạ sĩ lắc đầu :

“ Vậy có dân chủ quá trớn không ? Nghị sĩ quốc hội đi coi kinh kịch bằng tiền Nhà nước có đáng bao nhiêu. Ở nước ta từ xã, lên huyện, lên tỉnh, rồi từ các Cục , Vụ , Viện cho tới trung ương đảng, chính phủ…đâu đâu cán bộ Nhà nước cũng tha hồ tiêu tiền vô tội vạ, tuy chính phủ cũng quy định tiêu chuẩn này nọ nhưng họ cứ tiêu ào ào, báo chí có dám nói gì đâu ?”

Câu chuyện quanh co thế nào lại trở về thời sự trong nước từ Hoàng Sa- Trường Sa cho tới bâuxite Tây Nguyên . Tuy nhiên chỉ ông hoạ sĩ già và chị chủ gallery hăng hái bàn luận, còn bác Ba Phi và cô hoạ sĩ Hà Nội cứ ngồi im hoặc đá sang chuyện khác.Tất nhiên chửi cộng sản và Nhà nước hăng hái nhất vẫn là ông hoạ sĩ già. Ong chửi từ chuyện tham nhũng tràn lan  cho tới chuyện cộng sản bán nước, tay sai cho Trung Quốc , từ chuyện đàn áp tự do dân chủ cho tới tước đoạt ruộng đất của nông dân, tiếp tay cho tư bản nước ngoài bóc lột sức lao động công nhân. Rượu vào làm ông chửi mỗi lúc một hăng , xoe xoé vào mặt bác Ba Phi cứ như bác là đảng và nhà nước đang  ngồi trước mặt.  Chị chủ gallery chửi nhẹ nhàng hơn, xoay quanh chuyện nhũng nhiễu của công an tại sân bay, chuyện giao thông hỗn loạn ở Sàigòn, chuyện thanh niên mất dậy ở Hà Nội mở miệng ra là chửi tục.

Bất chợt ông hoạ sĩ già phát hiện ra chỉ có ông với chị chủ gallery nói thôi, còn bác Ba Phi và cả cô hoạ sĩ Hà Nội ngồi im , ông kêu lên :

“ Sao quý vị không tham gia ? Như cô hoạ sĩ này chẳng hạn. Cô là thanh niên trí thức văn nghệ sĩ, cô là tương lai đất nước, cô là bộ phận nhạy cảm nhất của dân tộc, cô phải lên tiếng đi chớ, phải bày tỏ những bức xúc trước tình hình đất nước hiện nay chứ ?”

Cô hoạ sĩ dường như đã bị nhiều lần hỏi như thế nên cô không hề bối rối, ngược lại nở một nụ cười tự tin :

“ Tất cả những chuyện bác và chị đây vừa nói, cháu biết hết chứ . Thời đại internet, tràn lan đủ thứ web, blog nói đủ thứ chuyện chửi đảng nhà nước, chửi Trung Quốc xâm lược . Bởi vậy người trong nước không mù với điếc cả đâu, họ lặng lẽ vào internet đọc tin tức. Chuyện VINASHIN dính dáng tới ai , chuyện ông nào khăng khăng đòi cho Trung Quốc vào khai thác Tây Nguyên, chuyện tàu bắn giết ngư dân Việt Nam trên biển đông…họ biết cả đấy …”

Ong hoạ sĩ già nóng mắt :

“ Biết mà sao cứ im thin thít như đàn cừu cả thế ?”

Cô hoạ sĩ nhẹ nhàng :

“ Không im thít thì biết làm cái gì ? Tình hình đã thế rồi có bác Hồ sống lại cũng chẳng cứu vãn được. Như Trung Quốc đó, đông dân đến tỷ mấy người, tinh thần đấu tranh lại mạnh mẽ, vậy mà có làm gì được cộng sản đâu ? Lôi thôi nó mang cả xe tăng, đại bác  ra bắn giết . Nó sẵn sàng giết cả triệu người để giữ lấy cái chế độ. Việt Namcũng thế thôi. Cộng sản đã 70 năm thiết lập được một bộ máy chính quyền cho dù cốt lõi là tham nhũng nhưng lại vô cùng chặt chẽ, vững chãi . Bất kỳ sự chống đối nào cũng đều bị bóp chết từ trong trứng. Ngay cả mưu toan đảo chính lật đổ chế độ đi chăng nữa cũng vô phương. Quân đội Trung Quốc lập tức sẽ kéo sang bằng đường bộ, đướng sắt đã được mở thênh thang, nhân danh lời kêu gọi giúp đỡ của ông Tổng Bí thư qua đường dây nóng thế là mấy bác đảo chính bị bóp chết từ trong trứng…”

Ong hoạ sĩ cứ trợn tròn cả mắt nghe cô gái phân tích tình hình. Ong gật đầu lia lịa và lại còn bổ sung :

“ Cô nói rất đúng. Mai kia thằng Trung Quốc lập căn cứ quân sự ở Tây Nguyên , ở Trường Sa nữa thì thôi rồi, nó chỉ bóp một cái là Việt Namđi đời…”

Cô hoạ sĩ gật đầu :

“ Đúng vậy đấy…tình hình đúng như bác nói đấy. Nước mình bị thằng Tàu nó trói không cựa được rồi.”

Chị chủ gallery sốt ruột :

“ Cô nói vậy chẳng hoá ra ta lại sắp bị Bắc thuộc à ?”

Cô hoạ sĩ cười cười  :

“ Không phải sắp bị Bắc thuộc mà là bị Bắc thuộc rồi…”

Chị chủ gallery kêu lên :

“ Bị Bắc thuộc rồi, cô nói gì kỳ lạ quá vậy ? Việt Nam vẫn còn là một quốc gia độc lập mai kia còn làm Chủ tịch Hội đồng bảo an Liên hợp quốc nữa kià…”

Cô hoạ sĩ điềm nhiên :

“ Thì Việt Namvẫn có tên trên trưòng quốc tế chứ sao ? Thời đại ngày nay thằng Trung Quốc chẳng ngu gì mang quân sang chiếm đóng , đổi tên nước ta thành Quận Giao Chỉ như ngày xưa. Ngược lại, nó cứ để yên cho đảng và Nhà nước tồn tại , cứ giữ nguyên cái tên Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam . Chỉ có điều nó dùng chính sách “dùng người Việt trị người Việt”. Dùng tay sai xây dựng nên bộ máy Đảng và Chính phủ suốt từ trung ương xuống tới địa phương. Bất cứ cán bộ nào còn rơi rớt lại một chút máu Đại Việt là nó loại bỏ hết. Nó cần một bọn tay sai ngoan ngoãn  vâng lời để nó tha hồ vơ vét, cướp bóc tài nguyên, sức lao động của dân Việt Nam,  thực chất đó là một thứ thực dân mới…”

Lạ chưa kìa, cái cô nữ hoạ sĩ xinh đẹp đến từ Hà Nội suốt từ lúc gặp tỏ ra nhu mì, nói năng từ tốn nhất là khi ông hoạ sĩ già và bà chủ gallery chửi bới đảng và Nhà nước, cô cứ tảng lờ như không nghe thấy, chỉ lúi húi coi tranh bỗng dưng như có ma nhập , cô như biến thành người khác, xổ ra một tràng những nhận định chính trị làm ông hoạ sĩ già cứ há cả miệng ra nghe.

Ong nghĩ bụng đừng có vội coi thường trí thức Bắc Kỳ nhé. Bề ngoài cứ tưởng họ bị đảng nhồi sọ nên ngơ ngơ ngẩn ngẩn như gà công nghiệp, hỏi gì cũng không biết, nhất những chuyện “nhạy cảm “ như Trường Sa – Hoàng Sa, như bâuxite Tây Nguyên, như các vụ án tham nhũng đang chìm xuồng.  Họ tránh xa những chuyện cấm kỵ đó, thường chỉ nói ba câu chuyện tầm phào về các loại rượu, các tua du lịch, các món ngon ở các cửa hàng đặc sản. Những câu chuyện “lề phải” – tức những chuyện được nhà  nước cho phép cứ nổ như pháo rang ở bất cứ nơi nào có vài ba ông bà trí thức tụ tập. Câu chuyện tào lao đó đang rôm rả . Nhưng rồi bất chợt có người lên tiếng hỏi Trung Quốc bắn giết ngư dân sao chính phủ không lên tiếng phản đối . Thế là như có chiếc đũa thần gõ vào bàn rượu, lập tức mọi người im lặng, mắt lấm la lấm lét liếc ngang liếc dọc như có ai rình mò. Chủ quán đi ngang qua nhìn không khí bàn rượu và vẻ lo lắng của các trí thức Bắc Kỳ hiểu gay nguồn cơn, vội vàng bước tới uốn giọng ngọt như mía lùi :

“ Hôm nay các anh tới quán em thật vui quá…Hôm qua em mới mua hàng xách tay từ Mỹ về một chai Henessy chính hãng, để em mang ra mây anh uống thử coi nhé…”

Như có đũa thần gõ vào bàn nhâu, lập tức các “nhậu sĩ” quên phắt ngay chuyện thàng Tàu bắn giết ngư dân Việt Nam xoay sang bàn luận sôi nổi vì sao ở Mỹ người ta lại khoái uống Hennessy hơn là Johny Walker.

Trí thức Hà Nội trong con mắt ông hoạ sĩ già đại để là vậy. Bao nhiêu năm sống trong xiềng xích cộng sản, nỗi lo lớn nhất của họ là vỡ nồi cơm vốn là vật  thiết thân nhất và cũng là cái đảng nắm giữ chặt nhất. Bởi vậy cứ khi nào tụm năm túm ba  họ lại lấm lét chỉ sợ có tai mắt “nhân dân” chuyền về cơ quan thì tên trong sổ lương bị gạch là cái chắc.

Cô hoạ sĩ Ban Mai này tưởng vậy mà không phải vậy . Thoạt đầu cô giống y sì văn nghệ sĩ quốc doanh , tránh thật xa nhưng chuyện “tàu ta “, những chuyện tham những “nhạy cảm”. Bằng chứng suốt cuộc nói chuyện giữa ông hoạ sĩ và chị chủ gallery cô ta cứ nín thinh, tảng lờ như không nghe thấy. Vậy mà rút cuộc, vào phút chót cô ta mới tự bộc lộ, phát ra những quan điểm còn chống đảng và Nhà nước hơn cả ông hoạ sĩ. Tại sao thế nhỉ ? Ong hoạ sĩ cố moi óc ra để tự trả lời mà đành chịu. Ong hỏi dè dặt :

“ Những điều cô nói rất đúng, vừa có lý luận lại vừa có dẫn chứng thực tế nữa,   nhưng cô cho tôi hỏi cô nghe hoặc đọc nó ở đâu vậy ?”

Cô hoạ sĩ nở một nụ cười rất tươi “

“ Bác còn lạ gì báo chí trong nước. Cả 700 tờ báo đều một giọng như nhau, đều đưa tin giống nhau và toàn đưa những tin do Ban tuyên giáo yêu cầu . Hàng tuần họp giao ban giữa báo chí và Ban tuyên giáo để kiểm  điểm coi tuần qua có báo nào phạm vào cấm kỵ không ?”

Ong hoạ sĩ tò mò :

“ Những điều cấm kỵ là điều gì ?”

Cô hoạ sĩ thốt lên :

” Oi trời ôi…nói ra thì dài dòng lắm  mà thực ra quanh quẩn chỉ có mấy chuyện cấm nói xấu bác Hồ và lãnh tụ Đảng, cấm nói tới Hoàng Sa – Trường Sa , cấm nói tới những vụ tham những có dính dáng tới các VIP “

Ong hoạ sĩ lắc đầu :

“ Cấm đoán ngặt nghèo thế thì báo chí còn gì mà đọc . Chẳng bù cho báo chí bên này. Tha hồ muốn nói gì thì nói, chửi cả Tổng Thống Mỹ vẫn được. Vậy nếu cô không lấy trên báo thì những chuyện cô vừa nói đó, cô lấy tin ở đâu ?”

Cô nữ hoạ sĩ cười rất tươi :

“ Cháu toàn lấy tin ở vợ mấy ông lớn thôi. Bây giờ các bà ấy dư tiền dư của. Nào đi tua du lịch, nào đi spa làm đẹp, nào đi thẩm mỹ  nước ngoài…mãi rồi cũng chán. Vừa rồi nổi lên phong trào thuê vẽ chân dung. Bà nào cũng muốn có một tranh chân dung treo phòng khách để doạ…mấy cô mon men tới dùng vốn tự có nhờ vả chồng. Thế là dịch vụ vẽ chân dung bà lớn trở nên đắt hàng. Tất nhiên mấy bà chỉ thuê hoạ sĩ xịn thôi. Đắt mấy cũng thuê miễn vẽ mấy bà thành hoa hậu thì xin gì cũng cho. Vẽ mấy bà cho đẹp thì dễ quá, chỉ tội mấy bà mồm miệng ngứa ngáy, trong lúc ngồi để hoạ sĩ vẽ, cứ trò chuyện liên tục. Mới đầu còn chuyện nữ trang, chuyện đi spa, sau rồi lân la sang chuyện đấu đá cung đình, chuyện tàu ta, chuyện tham nhũng…Oi trời ơi…vừa vẽ vừa phải nghe đầy một tai đến là khổ. Nhưng được cái vẽ xong bà lớn trả hậu hĩ lắm có khi còn hơn cả Việt kiều  bên này mua tranh nữa kìa…”

Chị chủ gallery dường như bị chạm nọc bĩu môi :

“ Chuyện…mấy bà ấy trả công cho cô toàn bằng tiền ông chồng móc của dân chứ phải tiền túi mấy bà đâu. Bởi vậy những người mua tranh bên này bì sao được vì tiền họ bỏ ra phải đổ mồ hôi nước mắt mới kiếm được…”

                                               (còn tiếp)

YÊU THỜI ĐỒ ĐỂU - KỲ 106

                                               (tiếp theo)

        

Ong Hiệu trưởng lè lưỡi , lắc đầu :

“ Không dám, không dám…tất nhiên chúng em phải bám sát đề cương giảng dậy trên gửi xuống chớ. Có ngu hay điên gì làm khác đi. Bởi thế mới ngo ngoe thắc mắc như thằng  cán bộ huyện uỷ bữa trước em đã phải dẹp đi cái một không cho nó gây nhiễu tư tưởng học tập của các học viên khác…”

Ong Bí thư gật đầu :

“ Vậy tốt…chú giải quyết kịp thời vậy là rất tốt…Phải bảo đảm cho trường đảng tuyệt đối trong sạch và vững mạnh, kiên quyết không cho tư tưởng xét lại, phi mác xít len lỏi vào. Mở rộng dân chủ cho anh em thảo luận quán triệt bài học là tốt, nhưng phải bảo đảm không chệch chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh…”

Ong Hiệu trưởng nghiêm trang :

“ Anh Hai yên trí , chừng nào em còn trấn ở đó, trường đảng nhất định ngăn chặn từ xa mọi biểu hiện phi mác xít làm nhiễu môi trường giảng dậy, kiên quyết phấn đấu trở thành  pháo đài vững chắc bảo vệ đảng  đến … chân lý cuối cùng…”

Nói xong ông Hiệu trưởng ngớ ra, ngay ông cũng chẳng hiểu “cái chân  lý đầu tiên” nó ra làm sao ? Chỉ biết “ đảng cộng sản là lực lượng lãnh đạo duy nhất , toàn diện và triệt để, không chia sẻ quyền lực cho bất kỳ giai cấp nào trong xã hội “ là chân lý tuyệt đối, chân lý cuối cùng mà thôi. Đồng chí Bí thư thấy Hiệu trưởng biểu lộ quyết tâm cao vậy thì gật đầu hài lòng :

“ Vậy rất tốt, chú cứ theo tinh thần đó triển khai…chừng nào kiếm được  đề tài phù hợp tôi sẽ xuống giảng…”

Mấy hôm sau ông Hiệu trưởng khuân tới nhà đồng chí Bí thư thùng sách dầy cộp , hoan hỉ :

“ Báo cáo anh Hai, em thấy trong kệ sách  đặt ngoài phòng khách  ngoài bộ Lênin toàn tập còn thiếu nhiều cuốn kinh điển lắm. “Nào chống Đuyrinh” nào “Nhà nước và pháp quyền…” nào “Bàn về mâu thuẫn” … nào “ Chủ nghĩa duy vật biện chứng…”. Em  đã mua bổ sung hết cho anh Hai đây. Lại còn bộ Hồ Chí Minh toàn tập này nữa…toàn sách quý mới ra cả…”

Miệng nói leo lẻo, tay ông thoăn thoắt xếp từng cuốn sách lên kệ làm đồng chí  Bí thư không sao từ chối. Vả lại có phải bì thư đô la đâu mà từ chối, toàn những kinh điển Mác Lênin là thứ xưa nay không ai dùng nó để đút lót cả. Cứ nhận vô tư.

Nhìn hàng sách bóng loáng xếp hàng thẳng trên giá, đồng chí Bí thư thành uỷ bấm bụng cười thầm. ĐM…xưa nay cấp dưới quà cáp hoặc phong bì tiền, hoặc  sâm nhung, cao hổ, hoặc nhà đất…đéo thằng nào như thằng này mang sách Mác - Lênin – Hồ Chí Minh “đút lót” cấp trên . ĐM…bầy lên đấy thì chôn ở đấy…hiểu thế đéo nào được mà đọc .

Nói cho ngay, cái mớ sách này giờ nó còn được in, được trọng vọng, được bầy ở các phòng khách sang trọng của các quan chức là nhờ chế độ này vẫn còn lấy giáo điều Mác-Lênin  làm “kinh thánh”. ĐM…một khi đảng cộng sản Việt Nam “hết vai trò lịch sử” cái mớ sách đó cũng quẳng vào sọt rác. Và thực ra, ngay từ bây giờ, dù có được trưng lên kệ bóng loáng thế kia nó cũng chỉ là thứ trang trí , đéo có đồng chí nào  mắc bệnh thần kinh hoang tưởng mà lôi xuống đọc.

Đồng chí Bí thư thừa biết ngay trong thành uỷ, kể cả ông Trưởng ban tư tưởng văn hoá, cũng đéo cha nào đã đọc nổi lấy một trang kinh điển .

Xếp xong mớ sách ông Hiệu trưởng trường đảng xoa tay khoan khoái :

“ Báo cáo anh Hai, có thêm chồng sách này, phòng khách anh Hai sáng  hẳn lên. Bất cứ ai vào cũng phải thừa nhận đồng chí Bí thư thành uỷ nghiên cứu lầu lầu kinh điển Mác Lênin , từ đó phải noi gương đồng chí tăng cường nghiên cứu, học tập nâng cao trình độ lý luận, trau dồi kiến thức, bồi dưỡng lập trường tư tưởng để luôn luôn vững vàng trên vị trí lãnh đạo toàn dân và toàn diện của  người cộng sản …”

Đồng chí Bí thư thành uỷ mở cờ trong bụng. Thằng cha Hiệu trưởng này mồm miệng liến láu như đàn bà vặt rau , thảo nào nó chọn nghề tuyên huấn phải rồi. Còn ông, thú thực từ ngày vác gậy đi theo cách mạng “phá tề, diệt nguỵ” tới nay, có bao giờ sờ tới ba cái thứ “kinh điển” đó. Lâu lâu trên bắt đi học bồi dưỡng lý luận mới được nhồi vào đầu sáu câu ba điều, riết rồi cũng thành quen, cũng thuyết giảng lầu lầu nào là “vật chất có trước, tinh thần có sau”, nào là “ quan hệ sản xuất phải phù hợp với lực lượng sản xuất”, nào là “đấu tranh giai cấp là động lực tiến hoá của xã hội” vân vân và vân vân. Tuy nhiên sau cái lần bị thằng cha cán bộ huyện uỷ thắc mắc “chọc quê”, ông biết rằng thời đại ngày nay rao giảng “ba câu sáu điều” không còn đơn giản, dễ dàng như trước , nhỡ ra có thằng dở hơi , ngứa mồm hỏi độp cho một câu kiểu “ chủ nghĩa đế quốc là giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản đang rẫy chết” mà có thấy nó chết đâu, vẫn sống vui , sống khoẻ thì  đến ngay đồng chí Tổng Bí thơ Nguyễn Phú Trọng cũng tắc tị đéo giải thích nổi. Lúc đó làm lơ không trả lời  thì mang tiếng chưa thấm nhuần kinh điển Mác Lênin mà trả lời biết biến báo ra sao ? Bởi vậy ông cứ phân vân không biết có nên xuống trường đảng giảng bài nữa không ?

Ong Hiệu trưởng nhìn vẻ mặt tần ngần của đồng chí Bí thư hiểu ngay lòng dạ , vội vàng trấn an :

“ Anh Hai cứ giảng chuyên đề nào liên quan tới giác ngộ về đảng về giai cấp của đảng viên, thằng nào thắc mắc chụp cho nó cái mũ mất lập trường tư tưởng là nó sợ vãi đái còn dám ho he gì nữa…” 

Đồng chí Bí thư gật đầu vui vẻ :

“ Vậy theo cậu tớ nên giảng chuyên đề nào chắc ăn ?”

Ong Hiệu trưởng suy nghĩ một hồi rồi reo lên :

“ Phải rồi, anh Hai cứ giảng chuyên đề “ bạo lực là động lực của cách mạng” , “ chuyên chính vô sản là công cụ của Nhà nước ” là thằng nào nghe cũng chết khiếp , bố bảo cũng không dám thắc mắc…”

Đồng chí Bí thư gật đầu hài lòng, thằng cha hiệu trưởng này có lý, cứ mang cái đề tài “ súng đẻ ra chính quyền”, “bạo lực là bà đỡ của chế độ mới” ra giảng giải thì tha hồ cao giọng, phách lối . Quả nhiên, y như dự đoán của ông Hiệu trưởng, nghe đồng chí  Bí thư thành uỷ thao thao bất tuyệt , lớp học cứ im phăng phắc không anh nào dám ho, dám thắc mắc . Cứ là răm rắp vừa nghe vừa ghi chép làm đồng chí Bí thư thành uỷ  càng nổi hứng ham xuống trường đảng giảng dậy.

Tuy nhiên đồng chí chỉ quen và thích thú với “bạo lực” trong kinh điển Mác Lênin thôi, còn thứ “bạo lực” ngoài đời  đồng chí chưa hề nếm qua.  Bởi thế khi bà vợ ông thành uỷ viên  bất thình lình xông tới, miệng chửi om sòm “đồ con chó…trả con tao đây”, hai tay bà nắm lại vung lên thoi vào mặt thì quả thực quá đồng chí quá sửng sốt , quá bất ngờ còn hơn cả trời sụp. Đồng chí không tưởng tưởng nổi “bạo lực” lại là cái thứ  phũ phàng , trắng trợn đến thế , hoàn toàn không giống như thứ “bạo lực” đồng chí vẫn  ba hoa bốc phét trước các học viên trường đảng. Bởi thế đồng chí không biết phản ứng ra sao, cứ đứng như trời trồng chịu đòn cho tới khi ông thành uỷ lôi được bà vợ ra thì đồng chí Bí thư đã nằm thẳng cẳng, người run bần bật, mặt đỏ ké như gà chọi, tim đập thình thịch , mồ hôi toát ra đầm đìa… rõ ra triệu chứng áp huyết đang nhảy vọt.

Ong thành uỷ viên phát hoảng, vội dìu Bí thư lên nằm giường mà miệng đồng chí vẫn lảm  nhảm :

“Tôi bị lên cao máu…tôi chết đến chân rồi…mau gọi lái  xe cho tôi…nhanh lên ..tôi mà  chết thì anh tù…tù mọt gông…”

Ong thành uỷ chưa bao giờ thấy “sếp” thảm hại đến vậy. Oi còn đâu hình ảnh đồng chí đứng đầu đảng bộ thành phố đứng trên diễn đàn cao giọng huấn thị cán bộ, đảng viên và toàn thể nhân dân ra sức thi đua để thành phố tiến nhanh , tiến mạnh trên con đường công nghiệp hoá và hiện đại hoá, còn đâu hình ảnh đồng chí Bí thư vung hai tay chém chém vào không khí khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện của đảng nhất định dẫn dắt dân tộc xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội…Những hình ảnh oai hùng ấy nay còn đâu ? Lúc này đồng chí Bí thư thành uỷ hiện nguyên hình là một lão già đang cuống cuồng sợ chết, quát tháo, đe doạ và van xin lậy lục ông thành uỷ mau mau gọi lái xe đưa ông đi cấp cứu kịp thời không ông chết vì xuất huyết não. Đồng chí rền rĩ :

“ Tôi chết đến bụng rồi …. Vừa lên cơn cao máu vừa loạn nhịp tim nguy kịch lắm rồi …Tôi không được cử động… tôi  phải nằm im … Tôi van đồng chí mau mau cứu tôi…”

Bao nhiêu lòng kính trọng thủ trưởng của ông thành uỷ bỗng chốc tan biến hết, còn lại là lòng khinh bỉ sự hèn đớn, sợ chết  của Bí thư.  Ông nở một nụ cười giễu cợt :

“ Bắo cáo đồng chí Bí thư…đồng chí chưa chết được đâu mà lo….đồng chí cứ nằm yên đó tôi vào tôi cho con vợ tôi một trận về tội dám hỗn láo, dám xúc phạm tới đồng chí…”

Đồng chí Bí thư thành uỷ cuống cuồng :

“ Ay chớ…ấy chớ…đồng chí cứ để bả đó, có ý kiến sau cũng được…lúc này cần nhất là gọi lái xe vào đây đưa tôi đi cấp cứu…tôi biết bệnh của tôi…mạch máu hai bên thái dương đang giật đùng đùng lên đây…áp huyết lên cao lắm rồi…đồng chí mau mau gọi lái xe giùm tôi…đây đây tôi chết đến ngực rồi đây…ối trời đất ôi có ai cứu tôi không ?”

Ong thành uỷ viên cười nhạt :

“ Tôi sẽ đưa đồng chí đi cấp cứu ngay lập tức với một điều kiện…”

Đồng chí Bí thư rền rĩ :

“ Điều kiện gì đồng chí nói ngay đi…điều kiện gì cũng được….đồng chí cứ đưa tôi đi cấp cứu khẩn trương rồi muốn gì tôi cũng duyệt…”

                                                          (còn tiếp)

nhà văn NHẬT TIẾN : THUỞ MƠ LÀM VĂN SĨ - KỲ 1

Bìa bản in lần thứ  nhất - Họa sĩ Vi Vi trình bầy

do Huyền Trân ấn hành

Sài Gòn tháng 6-1973

*****

LỜI NHÀ XUẤT BẢN

Qua năm Quý Tỵ, dương lịch là 2013, nhà xuất bản Huyền Trân có chương trình tái bản tác phẩm của nhà văn Nhật Tiến.

Dĩ nhiên không phải là in lại tất cả, nhưng trong giai đoạn khởi đầu, chúng tôi sẽ chọn lựa những cuốn được độc giả ngày xưa rất yêu thích mà nay cũng đã tuyệt bản trên thị trường, như những cuốn Những Người ÁoTrắng, Mây Hoàng Hôn, Chuyện Bé Phượng, Tay Ngọc…

Theo nhà biên khảo văn học Nguyễn Vy Khanh thì tạp chí Hành Trình (do Giáo sư Nguyễn văn Trung chủ trương) năm 1964 đã làm một cuộc "Trưng cầu ý kiến bạn đọc về những tác phẩm văn học được nhiều người ưa thích nhất trong khoảng 10 năm trở lại đây (1954-1964)".

Cuộc trưng cầu ý kiến này, tờ Hành trình dự tính sẽ đăng trong số đặc biệt “Nhìn lại 10 năm văn học miền Nam”, nhưng chưa kịp ra thì báo ngưng xuất bản. Giáo sư Nguyễn Văn Trung mới đây thu thập những bài chưa in, cả những thư viết tay lập thành một Hồ Sơ Về Tạp Chí "Hành Trình" , trong đó ông công bố danh sách các tác phẩm được ưa thích nhất. Về tiểu thuyết có 21 tác phẩm thì Nhật Tiến đã có 4 tác phẩm được chọn, 2 được xếp hàng đầu là Mây Hoàng Hôn và Thềm Hoang, tiểu thuyết kịch Người Kéo Màn hạng 7, và Những Người Áo Trắng thứ 11. Tưởng cũng cần nói ở đây là độc-giả của tạp chí Hành Trình phần lớn là sinh viên và trí thức miền Namlúc bấy giờ! ( Một Thời Như Thế, tức Hành Trình Chữ Nghĩa cuốn III-trang 235)

Ngoài những tác phẩm thuần túy văn nghệ kể trên, trong thời gian làm chủ biên tờ tuần báo Thiếu Nhi, nhà văn Nhật Tiến cũng đã sáng tác một số tác phẩm dành cho  tuổi trẻ, như cuốn Tiểu thuyết-Hồi ký “Thuở Mơ làm Văn Sĩ” được đăng từng kỳ trên báo, sau in thánh sách (1973), hay những cuốn chỉ in thành sách như Lá Chúc Thư, Đường lên Núi Thiên Mã. Đây là những cuốn tiểu thuyết có tính cách phiêu lưu do tác giả viết cho cho lứa tuổi thiếu nhi. Qua diễn biến của câu chuyện, tác giả đã du nhập một cách linh động những kiến thức khoa học phổ thông để dẫn giải các sự kiện xẩy ra trong đời sống các nhân vật. Ở đây, những phương pháp suy luận theo tinh thần khoa học, những áp dụng mới mẻ trong lãnh vực điều tra, hư nghệ thuật theo dõi kẻ gian, kỹ thuật lấy dấu tay, kỹ thuật giảo nghiệm các tài liệu giả mạo, những áp dụng mới của khoa học vào lãnh vực truy tầm, nghiên cứu…cùng các vấn đề phổ thông liên hệ đến Sử Ký, Địa lý, Lịch sử Địa chất Việt Nam…Tất cả sẽ là những bài học linh động vừa giải trí vừa bổ ích.

Có thể nói, những loại truyện vừa kể đã từng làm say mê một số rất đông độc giả, không chỉ thuộc lứa tuổi thiếu nhi mà ngay cả những độc giả người lớn cũng rất hoan nghênh. 

Nhà văn miền Bắc Trần Ngọc Tuấn sau năm 1975 đến từ Hà Nội, đã cho biết, không kể đến lãnh vực văn học nghệ thuật thuần túy, thì cuốn Đường Lên Núi Thiên Mãlà cuốn đã làm ông say mê theo dõi nhất.

Chúng tôi tin tưởng rằng, tác phẩm này khi được tái bản cũng vẫn sẽ được nhiều độc giả hoan nghênh.

  Tuy nhiên, tác phẩm đầu tiên trong năm 2013 mà nhà Huyền Trân tái bản chính là cuốn “Thưở Mơ làm văn Sĩ” mà quý độc giả đang cầm trên tay.

Nội dung tác phẩm sẽ tiết lộ rất nhiều kỷ niệm đáng ghi nhớ của tác giả trong giai đoạn đầu đời, luôn ước muốn sau này sẽ trở thành Văn Sĩ.

Tác giả đã khơi dựng trở lại khung trời Hà Nội vào những năm cuối thập niên 40 và đầu thập niên 50 của thế kỷ trước. Những cậu trò của thời buổi đó đi vào con đường văn nghệ, báo chí ra sao, sinh hoạt Bút Nhóm thời ấy thế nào, và những tên tuổi rất quen thuộc trong lãnh vực văn chương chữ nghĩa vào thời kỳ ấy gắn bó thế nào với tuổi trẻ….tất cả đều đã được ghi lại rất hào hứng, rất linh động qua những sinh hoạt mà chính tác giả đã từng  trải qua.

Có thể nói, “Thuở Mơ làm Văn Sĩ” là một tiểu thuyết hồi ký vừa có tính cách giải trí nhẹ nhàng, vui nhộn nhưng cũng lại chất chứa rất nhiều hình ảnh sinh hoạt của một thời đã qua, có lẽ không bao giờ còn trở lại.

Xin mời độc giả thưởng lãm.

                                                    California ngày 10-1- 2013

                                                                                

                                                           MICHAEL BUI

                                                                         Giám Đốc                                                                 Nhà xuất bản Huyền Trân

******

lời người viết

(thay cho lời tựa bản in lần thứ nhất, tháng 6-1973 tại Sài Gòn)

Hồi ký là một thể văn ghi lại những sự kiện đã xẩy ra trong quá khứ của người viết.

Những người viết hồi ký thường thường là những nhân vật có liên hệ mật thiết đến một giai đoạn lịch sử của dân tộc, hoặc họ đã tham dự, hoặc họ đã có ảnh hưởng đến một biến cố chung xẩy ra trong quá khứ. Đọc quá khứ của họ, có thể những dữ kiện lịch sử được làm cho sáng tỏ hơn, những tình tiết xẩy ra trong một biến cố chung sẽ được phơi bầy, và như vậy, một tác phẩm hồi ký có thể sẽ giúp ích rất nhiều cho các nhà khảo cứu về Lịch Sử, Địa Lý, Văn Học, Khoa học Nhân Văn hay Khoa học thuần túy..v…v….

Trong phạm vi của loạt bài nhỏ bé này, và nhất là trong cương vị khiêm nhường của người viết, tôi không có cao vọng viết một hồi ký. Lý do dễ hiểu là tôi không thuộc về bất cứ một loại nhân vật danh tiếng nào có ảnh hưởng mật thiết đến một giai đoạn nào trong quá khứ.

Viết loạt bài này, tôi chỉ có một ước vọng nhỏ bé là nhắm vào các độc giả tý hon của tuần báo Thiếu Nhi đang phát hành, những độc giả vốn đầy nhiệt thành và thiện chí mong ước trở thành những bàn tay tiếp nối công trình xây dựng văn hóa của những đàn anh đi trước.

Nhân dịp trông nom tòa soạn tuần báo Thiếu Nhi, qua những bài vở, thư từ gửi về tòa soạn trong suốt một năm, tôi đã nhìn thấy những mạch nhựa căng phồng đang chuyển mình mạnh mẽ để sửa soạn cho một giai đoạn nẩy hoa, kết trái  trong tương lai gần gũi. Tuổi các em là là tuổi nhiều mơ ước. Tâm hồn của các em là tâm hồn  trong sáng, nhiệt thành và rất giầu thiện chí. Rất tiếc là trong sinh hoạt văn chương hiện nay (thời điểm năm 1972), ngoại trừ các bài giáo khoa giảng dạy cho các em ở nhà trường, các em không còn một môi trường nào khác để hướng dẫn và dìu dắt một cách chặt chẽ để tài năng của các em có cơ hội phát triển mạnh mẽ và mau chóng.

Một bài văn các em gửi đi, nếu không đăng được, các em không hiểu vì lý do gì. Một tác phẩm khác được đăng lên, các em không thấy hết được vẻ hay của chính mình. Các em lại rất nồng nhiệt tham gia các sinh hoạt bút nhóm, các thi văn đoàn, các nhóm viết nhỏ mà hiện nay có thể tính được hàng ngàn rải rác trên toàn quốc. Nhưng sinh hoạt bút nhóm của các em cũng không phát triển được đúng mức vì thiếu hướng dẫn và dìu dắt. Mạch nhựa dồi dào sức sống vì nguyên do đó cứ chuyển vận quanh quẩn trong thớ gỗ mà ít có cơ hội trổ hoa, kết trái. Đó là một sự thiệt thòi đáng tiếc của truyền thống tiếp nối văn hóa trong liên tục lịch sử. Đành rằng trong quá khứ, thưở ban đầu của các bậc anh đi trước cũng không có điều kiện phát triển  hơn gì của các em hiện tại. Họ đã mầy mó trong kiên nhẫn và thiện chí như một con tằm âm thầm tìm cách cắn kén chui ra. Có người đã thành công, nhưng cũng có người đã thất bại, bỏ cuộc nửa chừng.

Ước vọng của tôi là mong góp phần dù rất nhỏ bé vào công việc gửi đến các em những kinh nghiệm của người đi trước, những điều các em nên tránh, những việc mà các nên làm, với hy vọng các em có thể trau giồi được dễ dàng hơn khả năng sáng tạo của mình, ngoài thiện chí mầy mò một mình trong nỗ lực cô đơn.

Đáng lẽ những dữ kiện phải được trình bày dưới hình một tác phẩm biên khảo tương tự như tác phẩm "Viết và Đọc Tiểu Thuyết" của cố văn hào Nhất Linh đã làm (dưới một tầm mức đơn giản hơn và cho một đối tượng giới hạn hơn). Nhưng để phù hợp với đường lối linh động của tờ báo, tôi phải trình bày dưới hình thức một Tiểu Thuyết Hồi Ký, dẫu sao đối với các em nó sẽ trở nên bớt khô khan, buồn nản hơn.

Đặt chữ Tiểu Thuyết bên cạnh chữ Hồi Ký là một dụng ý cần thiết. Điều đó chứng tỏ các em không cần đối chiếu những sự kiện có thực đã xẩy ra trong quá khứ của người viết. Cái quá khứ ấy đã được tiểu thuyết hóa đi để tăng phần linh động và giảm phần nhàm chán vì bắt độc giả cứ phải nghe quá nhiều về một cái tôi bình thường của một cá nhân bình thường trong tập thể.

Vấn đề chính yếu là các em sẽ tìm thấy ở đây nhiều dữ kiện. Những dữ kiện rất gần gũi với các em, những dữ kiện có nhiều lợi ích thiết thực cho vấn đề sáng tác mà các em đang theo đuổi.

Bởi lý do rất dễ hiểu là nhân vật xưng tôi  trong tác phẩm này, cũng như các em, tất cả đều đã gặp nhau ở một thuở có nhiều ước mơ vốn đầy thiết tha và dồi dào cảm hứng, đó là Thưở Mơ Làm Văn Sĩ…

                                                                                                                                                     Nhật Tiến

                                                Sài Gòn tháng 7 năm 1972

( Đã do nhà xuất bản Huyền Trân ấn hành lần đầu vào tháng 6 năm 1973, với giấy phép số 1905 PTUDV/PHBCNT/KSALP ngày 4-6-1973).

                                     

                              CHƯƠNG  I

                                             Trường tiểu học Nguyễn Du 

Cuối mùa hè năm 194….tôi xin được vào học lớp Nhất ở trường Hàng Vôi - Hà Nội, ngôi trường xinh xắn có sân chơi, có cây cối um tùm và dẫy lầu cao mà đứng ở cửa sổ tầng trên nhìn ra, tôi thấy được cả cây cầu Long Biên vắt ngang một giải sông Hồng bát ngát.

     Lớp của tôi là Lớp Nhất B, phòng cuối cùng của dẫy hành lang trên lầu. Thầy dạy tôi là thầy giáo Huỳnh, một ông thầy nghiêm nghị, tận tâm, đối với chúng tôi thì lạnh lùng ở bề ngoài nhưng rất lo lắng cho chúng tôi ở bề trong. Tôi sợ thầy Huỳnh lắm. Đứng trước mặt ông, tôi không dám cử động mạnh, không dám nhìn thẳng vào mặt ông và giọng nói của tôi trở nên ấp úng, mất bình thường. Đối với thầy thì tôi như vậy, nhưng ngược lại, đối với tôi, thầy cũng ngán  tôi hầu như suốt cả niên học. Nguyên do là trong một ngày thuộc tuần lễ thứ ba của niên học, thầy ra một đề bài cho học trò tập vẽ truyền chân. Đề tài là vẽ tấm lịch treo tường có chân dung của Hoàng Đế Bảo Đại (khi đó đã hồi loan). Thời hạn một tuần.

Khỏi phải nói dông dài, là trong suốt tuần lễ đó tôi đã mất ăn mất ngủ thế nào về bài làm này .  Bài khó chi lạ. Vẽ lịch thì dễ, nhưng trên lịch lại có chân dung Hoàng Đế  thì thật là cả một vấn đề nan giải. Tôi đã chịu khó đi mượn được ba, bốn kiểu hình. Có hình chụp Hoàng Đế bận áo bào vàng, đầu chít khăn. Có hình chụp Hoàng Đế chải đầu láng mướt, bận đồ tây, thắt cà-vạt. Lại có bức hình chụp Hoàng Đế đứng trên xe hơi bóng loáng giơ tay vẫy vẫy mọi người, chụp trong dịp ngài ra mắt đồng bào Thủ đô mà báo chí đăng tin rầm rộ là “ Hoàng đế hồi loan”.

Ngần ấy hình, ngần ấy kiểu, tôi đã hì hục làm việc, hết tẩy lại xóa, tẩy xóa đến rách giấy thì xé vở soàn soạt, mà cuối cùng bổn phận của tôi vẫn chẳng chu toàn.  Cuốn lịch thì đã có hình thức rõ ràng, nhưng Hoàng Đế trên lịch thì vẫn còn tèm lem những chỗ tẩy xóa chưa hoàn tất. Một "tác phẩm" như thế sao gọi được là vẽ "truyền chân", ấy là chưa kể tới cái tội "khi quân" bôi bác Hoàng Đế nữa. Ấm ớ có khi rũ tù. Tôi cứ bấm bụng luôn than thầm sao thầy Huỳnh lại đi cho cái đề bài tập sao mà "ác" thế !! Tới hôm nộp bài, tôi lo sợ phập phồng cứ như tử tội chờ đợi ngày xét xử.   

Quả nhiên thầy Huỳnh "túm" lên bảng cả thẩy tám đứa, trong đó dĩ nhiên có cả tôi. Đó là những đứa không nộp bài. Thầy hạ lệnh đánh phủ đầu mỗi đứa ba gậy. Vâng, ba gậy chứ chẳng phải ba roi. Gậy đây là cái thước gỗ to, dài, dầy ba, bốn phân mà thầy vẫn dùng để kẻ những dòng trên bảng đen khi có bài tập viết. Nó làm bằng gỗ, thứ gỗ chắc nịch, rất nhiều gân, nhiều thớ nhưng lâu ngày nó đã phủ đầy bên ngoài bằng những lớp bụi phấn trắng. Cái "hình cụ" này mà phệt vào mông thì ôi thôi, cứ chỉ nghĩ tới cũng đủ rùng mình sởn gáy lên rồi.

Ấy vậy mà mấy đứa bạn của tôi chịu hẳn ba gậy của thầy mà mặt cứ nhơn nhơn. Có đứa lại còn cười ngỏn ngoẻn lúc đi về chỗ ra cái điều “ có quái gì đâu !”, mặc dù tôi biết cu cậu cười là chỉ để chữa thẹn cho cái tội không nộp bài đó thôi.  Riêng phần tôi, ở gậy thứ nhất, mồ hôi lạnh đã đổ ra ướt đẫm cả trán và lưng áo. Đến gậy thứ hai thì lớp học của tôi trở nên chòng chành như thuyền đi trên sóng, và thầy chưa kịp thi hành nốt gậy thứ ba thì tôi đã khuỵu ngay xuống nền gạch. Cả lớp chợt nháo lên. Thầy Huỳnh cũng xanh mặt. Thầy hạ lệnh bế tôi nằm lên ghế dài, tìm dầu Con Hổ xức lia lên trán, lên cổ, vào lưng, vào bụng rồi cả hai bàn chân nữa. Mười phút sau tôi mới tỉnh lại. Thầy ngán ngẩm nhìn tôi không nói, rồi thầy tống tôi về chỗ ngồi và tha cho hình phạt chưa thi hành hết, lại tha luôn cả con trứng vịt to và tròn đã nằm gọn ngon ơ trong sổ điểm.

Kể từ hôm đó, thầy biết rõ tôi là một con sên thuộc bầy quỷ sứ trong lớp của thầy. Thầy vẫn tiếp tục khện các cu cậu kia bằng những cái thước kẻ bảng đau quắn mông, còn với tôi thì thầy chỉ trị bằng những cái nhìn dữ dội, những cái xoắn tai đổ mồ hôi hột hay những con zéro ghi bằng mực đỏ lòm trong sổ điểm. Nhưng cho dù thế nào thì cũng đỡ hơn nhiều so với bản án "ba gậy" dành cho mấy đứa.

Ngồi cạnh tôi là anh bạn tên Hòa. Hắn lớn hơn tôi một tuổi nhưng tầm vóc thì phải lớn hơn đến gấp rưỡi. Tôi với Hòa thân với nhau ngay từ mấy ngày đầu. Và càng chơi với nhau lâu, chúng tôi càng khám phá ra rằng hai đứa rất giống nhau về sở thích. Giờ ra chơi, tôi với Hòa không chạy nhẩy mà chỉ kéo nhau ra gốc bàng ngồi tán chuyện ….tiểu thuyết !

                            (còn tiếp )

HẺM BUÔN CHUYỆN ( KỲ 135) : Nó trên tivi kia chứ đâu ?

                   

Tết tây nhà ông dại tá hưu rất đông khách, đặc biệt đám bạn con trai ông tới quậy suốt đêm giao thừa đến sáng sớm mồng một mới kết thúc .

Từ mấy hôm trước hồ bơi giữa sân được bơm đầy nước ông đại tá hưu cho thả một dàn đèn HAPPY NEW YEAR to tổ chảng giữa hồ, lại cho dựng  một sân khấu nhỏ cho đám choai choai bạn thằng Hùng “nóng”ca hát ngậu xị.

Đúng giao thừa ông đại tá hưu cho mở sâm banh bôm bốp , tiếng cụng ly, tiếng “dzô dzô” làm chó trong xóm sủa ầm ĩ . Sáng nay mồng một, ngồi trong quán, ông Tư Gà nướng than thở :

“ Trời đất ơi, cả đêm qua, trống với phách bên nhà ông đại tá hưu  cứ chọc vào tai tao chẳng ngủ hết trơn hết trọi à…”

Cô Phượng cave nhanh nhẩu :

“ Nghe nói cô Ba vợ ông đại tá hưu đón cả ca sĩ ngôi sao về hát cát sê lên tới 5 chục triệu lận…”

Ông Tư Gà nướng lại ca cẩm :

“ 5 chục triệu ! ĐM nó hát có một tối bằng mình làm đổ mồ hôi sôi nước mắt cả năm. Mà mất trật tự vậy mà không thấy thằng công an khu vực  tới can thiệp ?”

Thằng Bảy xe ôm cười cợt :

“ Cảnh sát khu vực hả ? Có tới đấy ? Tới uống ly rượu tây, cầm phong bì rồi phắn con mẹ nó rồi . Bởi vậy đám bạn bè thằng Hùng “nóng” mới thả sức quậy…”

Ông Tư Gà nướng thở dài :

“ Ờ thì cũng tại bà con lối xóm mình nhát quá. Ai đời tụi nó phá phách trống chiêng om sòm vậy mà không ai tới nói ông đại tá hưu lấy một câu ?”

Cô Phượng cave lanh chanh :

“Chú Tư Gà nướng chớ xui dại. Mình sang bên đó yêu cầu tụi nó dẹp trống phách giữ trật tự xóm giềng tụi nó nóng mắt lên, thảy dao vào ngực mình chết chắc !”

Bà Năm củ cải rền rĩ :

“ Ôi chết chết…con trai con gái bây giờ du đãng, nặc nô đến vậy sao ?”

Thằng Bảy xe ôm trợn mắt :

“ Sao không ? Học sinh lớp 10 bây giờ lận dao vào cặp khi cần rút ra đâm ngay…”

Chị Gái hủ tíu lắc đầu :

“Thằng Bảy xe ôm nói sao ấy chớ. Con trai con gái mới lớn đâu có tệ quá vậy ?”

Gã Ký Quèn chen ngang :

“ Thằng Bảy xe ôm nói đúng đó chị Gái . Mới rồi ngay trong lớp một lũ con gái túm tóc đánh một bạn nữ sinh mà lũ con trai lại đứng coi mới kinh chớ. “

Cô Phượng cave lau chau :

“ Uýnh nhau là chuyện thường. Học sinh lớp 12 bây giờ còn cúp cua ra ngoại thành thuê nhà nghỉ ngủ với nhau nữa kìa. Các cháu 9x bây giờ ghê lắm . Năm kia ở trường Trương Vĩnh Ký, ngồi trong lớp mà một em gái vạch vú cho bạn trai bú ti trong tiếng vỗ tay của cả lớp đó…”

Ông Tư Gà nướng kêu trời :

“ Mèn ôi…có thời nào như thời này ?  Quỷ sống lại đầy đường đầy chợ mới gây ra lắm thảm trạng. Ối vua Hùng ơi !”

Vừa lúc đó ông Ba đại tá hưu hầm hầm bước vào quán. Cô Phượng cave ngạc nhiên :

“ Mới sáng đầu năm chú Ba có chuyện gì bực mình ?”

Ông đại tá hưu lắc đầu :

“ Hết chịu nổi…thật hết chịu nổi rồi…”

Cô Phượng cave tròn mắt :

“ Chú Ba hết chịu nổi cái gì vậy hả ? À thôi…đêm qua lại không hoàn thành nhiệm vụ cách mạng nên bị cô Ba bạt tai, đá đít chớ gì ?”

Ông đại tá hưu nổi cáu :

“ Cái con cave này quay qua quay lại mỗi chuyện đó. Tao nói hết chịu nổi là nói cái đám con trai con gái đêm qua tới nhà đón giao thừa tết Tây kìa…”

Cô Phượng cave vỡ lẽ :

“ A…thì ra đêm qua tụi nó quậy phá giấc ngủ chú Ba chứ gì ?”

Ông đại tá hưu lắc đầu :

“ Chuyện đó nhằm nhò gì, thanh niên phải nhảy nhót hát hò, mình đâu có chấp . Có điều khi tụi nó kéo đi bắt theo con chó con của cô Ba rồi…”

Cô Phượng cave kêu lên :

“ Í trời ơi..phải con Chihuahuabé bé xinh xinh  không ?”

Ông đại tá hưu gật đầu :

“ Chứ còn con nào ? Nó là giống chó quý đó. Cô Ba mày phải mua tới 2000 đô la Mỹ lận…”

Ông Tư Gà nướng kêu to :

“ ĐM…hai ngàn đôla con chó nhãi ?”

Ông đại tá hưu bực mình :

“ Đừng coi thường chó nhãi nha. Không phải chó Nhựt Bổn, chó Mexicolận, quý lắm, càng nhỏ càng đắt tiền. Mà người ta nuôi làm cảnh chớ có phải giết  thịt đâu mà cần chó lớn ?”

Thằng Bảy xe ôm cười cười :

“ Vậy giờ chú Ba tính sao ?”

Ông đại tá hưu cáu :

“Còn tính sao ? Chờ ít bữa nữa nó gọi điện tới đòi tiền chuộc chứ  sao ?”

Cô Phượng cave nhìn lên tivi bỗng cười ré :

“ Chú Ba khỏi cần tìm…con Chihuahua của cô Ba đang trên tivi kìa…”

Ông đại tá hưu nhìn lên màn hình chỉ thấy cái mặt nung núc thịt như mặt heo. Chắc thuộc loại “trông mặt tắt tivi “ nên chị Gái hủ tíu tắt cái rụp. Ông đại tá hưu kêu lên :

“ Con Phượng cave nói láo nha. Làm gì có con Chihuahua nào ? Chỉ thấy có đồng chí…”

Cô Phượng cave cười hăng hắc :

“ Chú Ba thấy đồng chí nào ?”

Ông đại tá hưu cà lăm :

“ Đồng chí…à..à…đồng chí…”

Thằng Bảy xe ôm cười lớn :

“ Đồng chí nào mà cô Phượng lại nhìn ra con Chihuahua ?”

Ông đại tá hưu ầm ừ rồi nổi cáu :

“ Vừa mới thấy mặt,  con Gái hủ tíu nó đã tắt mẹ nó rồi còn nhận ra đồng chí nào với đồng chí nào ?”

Cả quán cười vui vẻ. Ông đại tá hưu văng tục :

“ ĐM tụi bay…bêu riếu lãnh đạo…tao cho đi tù cả lũ…”   

1-1-2014